Pandoraning qutisi

 

QUTI TUBIDAGI GAVHAR

Qadimgi yunon miflarining eng ziddiyatli va ramziy lavhalaridan biri Pandoraning sirli qutisi haqidagi afsonadir.

Zevs Prometeyning insoniyatga olov tuhfa etganidan qattiq ğazablanib, ularni jazolaşning hiylakorona rejasini tuzadi. Ma’budlar buyruği bilan yerdagi ilk ayol benihoya maftunkor Pandora yaratiladi. Zevs unga sirli va nafis qutiça (pifos) berib, uni aslo oçmaslikni qat’iy tayinlaydi va uni Prometeyning soddadil ukasi Epimeteyning huzuriga yuboradi.

Qutining içida nima borligini biliş istagi Pandoraning vujudini kemira boşlaydi. Oxir-oqibat u taqiqni yengolmay, qopqoqni oçib yuboradi. Öşa lahzada qutidan insoniyat boşiga tuşadigan barça ofatlar, kasalliklar, hasad, adovat, qaşşoqlik, uruş va ölim yovuz şarpalar misoli butun dunyoga tarqalib ketadi. Qörquvdan dağ-dağ qaltiragan Pandora qopqoqni şoşilinç yopadi, biroq keç bölgan edi. Qutining tubida esa faqat birgina Umid qolib ketgan edi.

Mazkur mifologik syujetdan bugungi kun insoni qanday saboq çiqarişi mumkin?

1. Qiziquvçanlik oqibati.

Inson tabiatan taqiqlangan narsaga qiziquvçan böladi. Bugungi axborotlaşgan jamiyatda har birimiz har soniyada “Pandora qutisi”ni oçib köriş vasvasasidamiz. Masalan, birgina asossiz ğiybatnamo ma’lumotlarni tarqatiş, şubhali havolalargi kirib köriş, ötkinçi hissiyotlarga berilib uzoq muddatli qadriyatlarni xavf ostiga qöyiş kabilarni eslaşning özi kifoya. Muammo qiziqişda emas, balki qiziqiş ortidan keladigan mas’uliyat va kutilmagan oqibatlarni oldindan köra bilmaslikda.

2. Kulfatlar dunyosi va ruhiy bardoşlilik.

Dunyodan barça maşaqqat va oğriqlarni butunlay yöqotib bölmaydi. Ular hayotning ajralmas qismiga aylanib ulgurgan. Insoniyatning ma’naviy kuçi muammolardan qoçişda emas, aksinça kulfatlar içida özining olijanob insoniy qiyofasini saqlab qolişida namoyon böladi. Hayotingizda barça narsa buzilgandek, rejalar barbod bölgandek tuyulgan pallada ham içki xotirjamlikni topiş san’ati aynan şu mantiqqa tayanadi.

3. Tubda qolgan gavhar.

Falsafiy jihatdan eng munozarali nuqta umidning quti içida qolib ketişidir. Buni ikki xil talqin qiliş mumkin:

Ogohlantiriş. Nofaol umid şunçaki harakatsiz kutiş bölsa, insonni yolğon tasalli bilan aldaydi.

Najot kuçi. Faol va ongli umid barça kulfatlar yopirilganda ham insonni iç-içidan yemiruvçi ruhiy tuşkunlikdan asraydigan yagona himoya qalqonidir. Heç qanday tayanadigan kuç qolmaganda ham, oldinga qadam taşlaşga imkon beradigan omil ertangi kunga bölgan mustahkam işonçdir.

Hayotingizda qaçonlardir notöğri qaror qabul qilgan, adaşib “Pandora qutisi”ni oçib qöygan va kutilmagan noqulayliklar girdobiga tuşib qolgan bölişingiz mumkin. Xatolar tajribaning badali hisoblanadi.

Eng asosiysi, taşqi olamingizda qanday töfonlar sodir bölmasin, qalbingizning eng tubidagi Umid va qat’iyat qopqoğini heç qaçon berkitmang! Har qanday qoronğulikning yakunida yoruğlik bor, har qanday sinov ortida esa sizni yanada kuçli va aqlli qiluvçi qudrat yaşiringan böladi.

Unutmang, quti heç qaon böş qolmaydi, heç bölmaganda unda umid doim böladi.

M.Yöldoşev

26.10.2026