Hind xalq maqollaridan

HIND XALQ MAQOLLARIDAN

Asolat mol-dunyo bilan emas, fe’l-atvor bilan belgilanadi.

Beaqlga aql o‘rgatish sho‘rxok yerga yoqqan yomg‘irday gap.

Berganning hamma narsasi bor, bermaganning hech nimasi yo‘q.

Bir bersang, ming olasan.

Bir marta uylanmoq vazifa, ikki marta uylanmoq ahmoqlik, uch marta uylanmoq rasvolik.

Biz o‘zgarsak, dunyo o‘zgaradi.

Boshqalardan ustun bo‘lishing shart emas. Muhimi kechagi holingdan ustun bo‘lishingdadir.

Bug‘doyni shamol esganda sovur.

Bulbul xonishi tufayli qafasga mahkum, musichadan o‘rnak ol.

Buyuklik kamtarlikdir.

Daraxt qanday bo‘lsa, mevasi ham shunga yarasha bo‘ladi.

Do‘stlarni tez-tez ziyorat qiling. Chunki yurilmagan so‘qmoqni tikanak qoplaydi.

Ertaga ham kun bor.

Eshak ming yil musiqadan dars olibdi, o‘rgangani hangarsh bo‘libdi.

Hamma taxtiravonga minsa, taxtiravonni kim tashiydi?

Ilm yo‘lini tanlagan bo‘lsang, faqirlik muborak bo‘lsin!

Ilon zahriga chora bor, tuhmat qahri ilojsiz.

Jahlning ko‘zi yo‘q.

Jon chiqmaguncha umid tugamaydi.

Kambag‘al sergap bo‘ladi, boylar kamgap.

Kamtarlik donolikning ko‘rkidir.

Ko‘z ko‘rsa, qo‘l qila oladi.

Mato qanchalik oq bo‘lsa, bo‘yoqni shuncha yaxshi tutadi.

Mehmonni izzat qiling, mehmon jannatga ko‘prikdir.

Nodonga gapirib so‘zingni isrof qilma.

Nonko‘rga ehson qilib rahmat kutma.

O‘zgalar molini bir uyum tuproq deb bil.

O‘zgalarning ayollariga singil ko‘zi bilan qara.

Qoshiq taomning lazzatini qayoqdan bilsin?

Quyoshning botishi ertangi kun uchun umiddir.

Sadaqa berib kim ochidan o‘libdi?

Shirin so‘z ocholmaydigan eshik, tabassum osholmaydigan to‘siq yo‘qdir.

Sog‘lik kabi do‘st, kasallik kabi dushman, farzand sevgisi kabi sevgi, ochlik kabi azob yo‘q.

Surnay chalishni bilmasang, eng yuvosh kobrani ham o‘ynatolmaysan.

Tambalga yordam qilsang, seni shunga majbur deb o‘ylaydi.

Til yarasiga ilon zahri kor qilmaydi.

To‘rt oyog‘i bo‘la turib ot turtinadi, ikki oyoqli inson nima qilsin?

Tog‘ boshida nilufar o‘smaydi.

Yangisini topganda eski do‘stni tark etma.

Yaxshilar hamdam bo‘lsa, vayrona ham koshonadir. Nopoklar hamroz bo‘lsa, koshonalar vayronadir.

Yaxshilikni arziydigan odamga qil.

Yomg‘ir hammaning ustiga barobar yog‘adi.

Yugirmagan yiqilmaydi.

  //Turk tilidan Ma'rufjon Yo‘ldoshev tarjimasi.

Хитой халқ мақоллари (I)

XITOY XALQ MAQOLLARI (I)

Agar yolg‘iz bo‘lsang o‘z gunohlaring haqida o‘yla, ko‘pchilik ichida bo‘lsang boshqalarni unut.

Aqlli odam devonaga ozor bermaydi.

Aqlli odam o‘z tajribasidan foydalanadi; dono odam boshqalarning tajribasidan ham foydalanadi.

Arining sirti ham yo‘l-yo‘l, ammo uni yo‘lbars deyolmaysan.

Baliq ovlamoqchi bo‘lsang daraxtga tirmashma.

Baliq tutishni o‘rgatsang har kuni qorni to‘q bo‘ladi.

Berganing olganingdan qimmat ko‘rinadi.

Bilgan va bilishini bilgan oqildir. Unga ergashing.

Bilmagan ham uyquda, bilmaganini bilmagan ham. Uyg‘otmoq kerak.

Bilmagandan bilmaganini bilmagan yomondir.

Bir kishi qazgan quduqdan ming kishi suv ichadi.

Bir kishidan shubha qilsang ishga olma, ishga olsang shubha qilma.

Bir sham ikki uyni yoritolmaydi.

Bir yilni ko‘zlasang, bug‘doy ek, o‘n yilni ko‘zlasang daraxt ek, yuz yilni ko‘zlasang inson tarbiyala.

Bolangga baliq ber, lekin baliq tutishni ham o‘rgat.

Buyuklarning irodasi, zaiflarning umidi bo‘ladi.

Daraxt ildizi bilan, daryo irmog‘i bilan.

Daraxt qanchalik baland bo‘lsa ham yaprog‘i yerga tushadi.

Davlatning ko‘pi ortiqchalik qilmaydi, ammo jahannamda har kimning o‘tini mol-davlatidan bo‘ladi.

Devor bitgach paxsachi unutiladi.

Do‘stlik qo‘ziqorinli taomga o‘xshaydi. Zaharlimi, zaharli emasmi yeb bo‘lgandan keyin bilinadi.

Dunyoda benuqson ikki inson bor: biri o‘lgan, ikkinchisi hali tug‘ilmagan.

Dunyoda nihoyatda shirin bitta bola bor, hamma onalarda undan bor.

Dunyoda uch narsani yashirib bo‘lmaydi: sevgini, tutunni va yo‘qsillikni.

Dunyodagi eng aqlli bola o‘z bolangdir.

Egri daraxtsiz o‘rmon bo‘lmaydi.

Erksiz inson - o‘tmas pichoq.

Eshitsam unutaman, ko‘rsam eslayman, bajarsam anglayman.

Gul tutgan inson qo‘lida oz bo‘lsa ham gul xidi qoladi.

Har narsada bir go‘zallik bor, hamma gap go‘zallikni ko‘ra olishda.

Issiq hammaga barobar, sovuq kiyimingga qaraydi.

Kar soqovga saboq bermoqda: biri gapirolmaydi, boshqasi eshitolmaydi.

Katta daryoda baliq ham katta bo‘ladi.

Katta luqma tomoq yirtadi.

Kirpi o‘z bolasini yumshog‘im deb erkalaydi.

Ko‘p bilgan ko‘p gapirmas, ko‘p gapirgan ko‘p bilmas.

Kunduz o‘yla tunda uxla.

Marjon topmoqchi bo‘lsang dengiz tubiga sho‘ng‘i.

Marjonni sohildan qidirmaydilar.

Ming chaqirim yo‘l ham bir odimdan boshlanadi.
//Rus tilidan Ma'rufjon Yo‘ldoshev tarjimasi.
DAVOMI SHU YERDA

Shomon nasihatlaridan…

SHOMON NASIHATLARIDAN

Tuvaning oliy maqom shomoni Karagay - Kara-Ool Tulyushevıch Dopchun-Ool tilidan yozib olingan.

1. Yo‘lda ketayotganibgizda qush patini topib olsangiz, uni uyingizga olib borib biror guldonga yo tokchaga qo‘ying, yoki devorga osib qo‘ysangiz ham bo‘ladi. Bu sizga ko‘kdan tushgan g‘aroyib tilsimdir. Ruhlardan kelgan bunday ishoratlarni anglashga harakat qiling. 

2. Daryolardan tosh to‘plashni odat qiling. Ularda buyuk kuch va tilsimli quvvat bor.

3. Bor kuchingizni ishga solib o‘zgalarga yordam berishga intiling. Baxt bera olmasangiz, zarar ham bermang.

4. Mashaqqatlar rasmiyatchilikdan boshqa narsa emas. Jiddiy mashaqqatlar ham jiddiydir, ammo baribir rasmiyatchilikdan boshqa narsa emas. Osmonni ba'zida bulutlar qoplab oladi. Ozgina g‘ayrat bilan (masalan, uchqich yordamida) bulutlar ortidagi musaffo osmonni ko‘rish mumkin. Hammaga tinchlik!

5. Orzuga yetishmoq uchun ba’zan bor-yo‘g‘i bir odim otishingiz kerak bo‘ladi xolos. Mashaqqatdan qo‘rqmang. Chunki ular har doim bo‘lgan va bundan keyin ham bo‘ladi. Ezgu maqsad bilan boshlagan yo‘lingiz ochiq bo‘lsin!  

6. Tamoyilingiz hech kimga zarar keltirmaslik bo‘lmog‘i kerak. Umr bo‘yi shunga amal qiling. Har doim shu haqda o‘ylang: “Hech qachon hech kimga, hech nimaga zarar bermayman!”

7. O‘zgalarni quvontiring, shunda o‘zingiz ham quvonasiz. Boshqa birovlarga aziyat yetkazsangiz, o‘zingiz ham azob chekasiz. Unutmang!

8. Har kuni, kamida bir soat sukut uchun vaqt ajrating. Muloqot ehtiyoj bo‘lgani kabi, sukut ham zaruratdir. 

9. Sevmoq dunyodagi eng muhim ne’mat. Barchani sevishni o‘rganing, dushmanlaringizni ham.

10. Oqayotgan suvga xas-cho‘p otmang. Aslo! Suvning ruhi asabiylashishi mumkin. Ruhini shod qilish uchun suvga non, sut yoki tanga tashlang.

DAVOMI SHU YERDA.

Jeffreyning rangin dunyosi

 JEFFREYNING RANGUN DUNYOSI

Jeffrey Hanson (30.09.1993) bolalikdan rasm chizishga qiziqar edi. Ammo shifokorlar unga rasm chizishni taqiqlab qo‘yishdi. Hatto bo‘yoqlarga yaqinlashishga ham izn berishmadi. Chunki uning ko‘zlari bo‘yoqdagi kimyoviy moddalarga o‘ta ta'sirchan edi. Jeffrey uchun esa bo‘yoqlarsiz dunyoning qizig‘i yo‘q edi. Ko‘zlari borgan sari xiralashayotganiga qaramay rasm chizishga qaror qildi. Qarshi chiqqanlarga aytgan gapi shu bo‘ldi: "Bilaman, kasallik bunday davom etadigan bo‘lsa, tez orada butunlay ko‘rishdan qolaman. Ko‘zim sog‘ligida, ranglarni ajrata oladigan paytimda rasm chizmasam, keyin umr bo‘yi pushaymonlikda yashayman..." Jeffrey hamma narsani unutib rasm chiza boshlaydi. 2005-yilda ko‘z saratoni tufayli ko‘rish qobiliyatini yo‘qotadi. Bir necha jarrohlik amaliyotlaridan keyin faqat jismlarning shaklini ko‘ra oladigan bo‘ladi. Shuni ham buyuk ne'mat deb bilgan shijoatli rassom yana bo‘yoqlar olamiga sho‘ng‘ib ketadi. 19 yoshida chizgan rasmlarini sotib xayr-saxovat jamiyatini tashkil qiladi. Bugungi kunda uning 1400dan oshiq kartinasi san'atsevar zodagonlarning kollektsiyalarini va turli galareyalarni bezab turibdi. Jeffrey Hanson sotilgan kartinalaridan tushgan mablag‘ni xayr-saxovat yo‘lida sarflaydi. U shu kunga qadar, bolalar uyi, kasalxonalar, o‘quv dargohlari va xayriya tashkilotlariga muntazam ravishda ko‘mak berib keladi. Yosh rassomning asarlarini kuzatar ekanman,  qalb ko‘zi yaratganning sirli olamiga ochilgan muhtasham armug‘on ekanligiga iqror bo‘laman. Islomda "ulul-albob" tushunchasi bor. Bu ifoda "sof, toza aql va qalb sohibi" ma'nosida qo‘llaniladi. Qalbini, tabiatini kirlatmagan, har bir narsaga hikmat nazari bilan qaragan poktiynat insonlarga nisbatan ishlatilgan. Ko‘hna sharq mutasavvuflari har bir inson "ulul-albob" darajasiga yetishi mumkinligi, bunday insonlarning qalb ko‘zi va qalb quloqlarining ochiq bo‘lishi haqida ko‘p yozganlar. Bu xususiyat insonga ko‘kdan tayyor holda tushmaydi, albatta. "Olma pish og‘zimga tush" mantig‘i hech qaysi dinda mavjud emas. Bu xususiyat odamzodga tinimsiz mehnat, qunt, e'tiqod va maqsadga yo‘naltirilgan riyozat evaziga yaratgan tomonidan armug‘on qilinadi. Har qanday muvaffaqiyatning ortida mashaqqatli mehnat va ulkan umid bor. Betakror iste'dod sohibining hayoti va faoliyati bunu to‘la isbotlaydi, desak mubolag‘a bo‘lmasa kerak. Quyida 22 yoshli sahovatpesha rassomning asarlaridan namunalarni keltiramiz.      

 

Aziz Nesin: Qarg'alar saylagan podshoh

Qarg'alar saylagan podshoh

Bir bor ekan, bir yo‘q ekan. Qadim-qadim zamonda bir mamlakatda bir bechora kambag‘al bo‘lgan ekan. Bir kun to‘q bo‘lsa, uch kun och yotar ekan. Shunga qaramay shukrni tilidan tushirmas ekan. Butun xayoli hammaga yordam berish ekan. Yaxshilik qilishni xohlar ekan, ammo qanday yordam berish kerakligini bilmas ekan. Ora-sira, “Eh, koshki, kuchim yetsa-da, nochorlarning og‘irini yengil qilsam...” deb niyat qilar ekan.

Uning niyatini eshitganlar: “Qani ayt-chi, niyating ijobat bo‘lib, g‘oyibdan kuch kelsa, qanday yaxshilik qilgan bo‘larding?” deb so‘rashibdi.

Kambag‘al: “Qanday bo‘lardi, yaxshilik qilardim hammaga... Avval o‘sha kuch kelsin, o‘zim bilaman qanday yaxshilik qilishni...” debdi.

Kunlardan bir kun tog‘ cho‘qqisiga chiqib “Tangrim, menga yordam ber, men ham odamzodga yaxshilik qilmoqchiman...” deya yolvoribdi.

Tog‘da giyoh terib yurgan bir keksa odam uning yolvorishlarini eshitib:

- Salom, o‘g‘lim! - debdi.

Kambag‘al qayrilib qarasa, oppoq soqolli bir nuroniy bir chol tepasida turibdi.

- Salom, otaxon, - debdi hayratlanib.

- Boyadan beri nima deb yolvoryapsan, Tangridan nimalarni so‘rayapsan?

Kambag‘al dardini cholga aytibdi. Odamlarga yaxshilik qilish istagida yonib qovrulayotganini to‘lib-toshib tushuntiribdi.

Oqsoqol uning so‘zlarini tinglab bo‘lgach debdi:

- Senga o‘xshab juda ko‘p insonlar boshqalarga yaxshilik qilishni xohlab o‘tishdi bu olamdan. Yaxshilik qanday qilinishini bilganingda edi, bu savdodan voz kechgan bo‘larding. Odamzodga yaxshilik qilish, yomonlik qilishdan ko‘ra mushkul ishdir. Dunyo bino bo‘lgandan beri bu ishni uddalash juda oz insongagina nasib qilgan.

Oqsoqol qancha tushuntirsa ham kambag‘al o‘z bilganini takrorlayveribdi.

- Eh, qaniydi, menga ham shunday imkon nasib qilsa! Men boshqalarga o‘xshamayaman. Menga shunday martaba berilsa, dunyodagi barcha yomonliklarni yer yuzidan supurib tashlayman. Bu dunyoda kambag‘al odam qolmaydi. Urish-janjallarni batamom unuttirib yuboraman. Barcha muammolarni hal qilaman...

- Niyating durust, ammo qanday amalga oshirishni bilmaysan. Sendan avval ham nima qilishni bilmaydigan xayolparastlarning ko‘pi kelib ketdi.

Kambag‘al:

- Yaxshilik qilishdan osoni bor ekanmi? Buning nimasi qiyin? - debdi.

Oqsaqol unga javoban:

- Ha, mayli, demak yaxshilik qilishni shunchalik istayotgan ekansan, bu yerda turma, yurt kezib, oq-u qorani tanigin. Vaqti kelganda senga o‘zing xohlagan imkon beriladi. - debdi.

Yaxshilik qilishni xohlagan odam oqsoqolning gapini diliga tugib yo‘lga otlanibdi. Bir necha yil davomida turli mamlakatlarni kezibdi. Turfa xalq, turfa odatlarni ko‘ribdi, el-yurtni tanibdi. Qayerda to‘xtasa, yaxshilik qilish istagida yurganligini tilga keltiribdi.

Shunday kunlarning birida, quyosh ufqqa bosh qo‘yishga chog‘langan bir mahalda bir qal’aga yetib kelibdi. Qal’a aylanasiga baland devor bilan o‘ralgan ekan. Darvozasini topib, ichkariga kiribdi. Qal’a ichiga kirgach xayratdan esi og‘ibdi. Keng maydonda tumonat odam. Hammasi ko‘kka qarab hayqirib yotganmish. Kambag‘al ham beixtiyor olomonga qo‘shilibdi. Kambag‘al aytilayotgan gaplarga quloq solibdi. Hamma bor ovozda deyarli bir xil gaplarni aytib baqirishayotgan ekan:

- Yurtdoshlar! Men sizga yaxshilikni ravo ko‘raman. Qarg‘alarga ayting, meni saylasinlar. Podshoh bo‘lsam, ko‘rasiz, sizlarga behisob yaxshiliklar qilaman. Bu qal’aning ariqlaridan suv emas, sharbat oqadi. Yo‘laklarga tosh emas oltin to‘shaladi. Uyingiz qand-u shakarga to‘ladi, shirinlik yeyishdan bezib ketasiz. Shu darajada rohat qilasiz-ki, huzur-halovat sizni tinch qo‘ymaydigan bo‘ladi. Aziz, vatandoshlarim! Qarg‘alarga ayting, meni saylasinlar...

Barchaning og‘zidan bir xil nido chiqayotganini ko‘rib taajjublanibdi kambag‘al. Bir yoniga qarasa, ne ko‘z bilan ko‘rsin-ki, yillar avval tog‘ tepasida uchratgan oqsoqol turganmish.

- Salom, otaxon! - debdi kambag‘al shosha-pisha.

Oqsoqol unga qarab:

- Salom, o‘g‘lim! - debdi.

- Qiziq, hamma bir xil gapni takrorlayapti... Nega baqirishayotganini tushunolmay qoldim, debdi oqsoqolga.

Oqsoqol:

- Hamma faqat o‘zining yaxshilik qilishi mumkinligini ta’kidlamoq istaydi. Ammo hech biri o‘sha yaxshilikni qanday amalga oshira olishini tasavvur ham qilolmaydi. Shuning uchun baqirish bilan ovora.

- Bu odamlar, har doim shunday baqirishadimi?

- Yo‘q, saylov arafasida baqirishadi. Bu mamlakatda har yili bir marta saylov bo‘ladi. Saylov mahali hamma o‘zining saylanishini xohlab shovqin ko‘taradi.

- Nega?

- Chunki hamma o‘zini haq deb biladi. Saylangach yaxshilik qila olishini o‘ylaydi. Yomonlik qilishni hech biri xohlamaydi.

- Kimni saylashadi bu saylovda?

- Podshohni saylashadi... Bu mamlakat boshqa mamlakatlarga o‘xshamaydi. Ba’zi davlatlardagi kabi taxt otadan o‘g‘ilga meros bo‘lib o‘tmaydi. Har yili xalq ichidan bir kishini saylab podshoh deb e’lon qilishadi. Tanlangan odam podshohlik muddati ichida xalqqa yaxshilik qilsa, va’dasini amalga oshirsa podshoh bo‘lib qolaveradi. Aks holda saylov o‘tkazilib, taxtdan uzoqlashtirishadi. Hozirgacha bir yildan ko‘p podshohlik qilgan odam chiqmadi bu mamlakatda.

- Tushunarli, nega hammasi “qarg‘a, qarg‘a” deb baqirishmoqda?

- Bu o‘lkada podshohni qarg‘alar tanlaydi-da shunga... - debdi oqsoqol.

Shu payt osmonni qorong‘ilik qoplabdi. Ko‘kda quyuq bulut misoli qarg‘a galasi paydo bo‘libdi. Qarg‘alar quyosh nurlarini to‘sib, qag‘illashib yurt osmonida aylana boshlashibdi. Olomon:

- Qarg‘alar, qarg‘alar, qadrdon qarg‘alar... Meni saylang, meni saylang... - deb baqirisha boshlabdi.

Bir dona qarg‘a aylanib-aylanib kambag‘alning boshiga yaqinlashibdi va boshiga axlat qo‘ndirib yana osmon-u falakka ko‘tarilibdi.

- Uchdan bir hissa podshoh bo‘lding, deyishibdi olomon unga qarab.

Nima ro‘y berganini anglolmagan kambag‘al yonida turgan oqsoqoldan so‘rabdi:

- Nima bo‘ldi, nimalar deyishyapti?

- Bu yerda podshoh saylash shu tarzda amalga oshiriladi. Bir qarg‘a bir kishining boshiga uch marta axlatini tashlasa o‘sha kishi podshoh bo‘ladi. Sen hozir uchdan bir hissa podshohsan. Duo qilgin, qarg‘a yana ikki marta boshingga axlatini tashlasin.

Ko‘p o‘tmay, haligi qarg‘a yana yerga yaqinlashibdi va kambag‘alning boshi uzra aylanib ahlatini tashlab o‘tibdi. Olomon hayqiribdi:

- Uchdan ikki hissa podishoh bo‘lding!

Qarg‘a uchinchi bor yaqainlashganda xaloyiq yanada badtar shovqin ko‘taribdi:

- Qarg‘ajon, qarg‘a, mening boshimga ... - deb bor ovozda yolvora boshlashibdi.

Qarg‘a bu so‘zlarga quloq solmay yana kambag‘al boshi uzra aylanishda davom etibdi va yana bir bor uning boshiga axlatini tashlabdi. Xaloyiq:

- Podshoh bo‘lding, endi podshoh sensan... - deya baqirishib qo‘l silkishibdi. Kambag‘alni yelkasiga ko‘tarib saroyga olib borishibdi. Taxtga o‘tirgandan keyin birinchi qilgan ishi qarg‘aning yaxshiligiga javob tariqasida bog‘-rog‘lardagi butun qo‘riqchilarni olib tashlash haqidagi farmonni imzolash bo‘libdi. Qarg‘aga tosh otganlarni, uni bog‘idan quvganlarni jazolabdi. Bu ham kamlik qilganday, kunda bir bor atrofga don-dun sochib qarg‘alarni mehmon qilishni amr qilibdi.

Xalq e’tiroz qilsa ham podshoh e’tibor qilmabdi. Uning ko‘zi qarg‘adan boshqasini ko‘rmas emish. Shu tariqa yil o‘tibdi. Xalq yana saylov uchun maydonga to‘planibdi. Yana ayni hol, hamma o‘zining ezgu niyatlarini tilga keltirib baqira boshlabdi. Yana ko‘k yuzini qarg‘alar qoplabdi. Qarg‘alarning qag‘illashi olamni tutibdi. Har yil podshohni bir qarg‘a tanlar ekan. Bu yilgi podshohdan beadad yaxshilik ko‘rgan qarg‘alar shukrona ramzi sifatida ichlaridan o‘n nafarini yer yuziga yuboribdi. O‘n qarg‘a o‘tgan yilgi podshoh boshiga yaqinlashib bir vaqtining o‘zida axlatini tashlashibdi. Podshoh yana qayta saylanibdi. Podshoh ham qarg‘alarga minnatdorchilik ma’nosida yangi farmonini e’lon qilibdi. Endi har bir oila uyida yigirma donadan qarg‘a boqishi shart emish. Qarg‘alarni turli tabiiy ofatlardan himoya qilish maqsadida maxsus uychalar qurishni tayinlabdi. Qarg‘alar bunday parvarishdan mamnun bo‘lib semirib-shishib ketishibdi. Har biri hindi kurkaday bo‘lib ketibdi.

Vaqt o‘tib yana saylov yaqinlashibdi. Xalq maydonga to‘planibdi. Shikoyatini tiliga to‘ksa nima o‘zgarardi-ki?! Kurkaday yuz qarg‘a uchib kelib yana eski podshohni tanlaganliklarini namoyish qilibdi. Uchinchi bor podshoh bo‘lgan odam:

- Qarg‘alar ustida bir dona ham bit qolmasligi kerak. Qarg‘alar tozalansin! Bitlardan himoya qilinsin! Qarg‘alarning tirnoqlari jilolansin! Yog‘lab yaltiratilsin! - deya xalqqa buyruq beribdi.

Qarg‘alar e’tibor-u e’zozdan kattalashib qo‘yday bo‘libdi. Urchib ko‘payaveribdi. Ahvol shu darajaga boribdi-ki, qarg‘alar ko‘payib qal’aga sig‘may qolibdi. Vaqt aylanib yana saylov kuni yaqinlashibdi. Qarg‘alar podshohga minnatdorchilik bildirmoqchi bo‘libdi. Bu safar besh yuzta qarg‘a kelib har biri uch martadan podshohga “hurmat” bajo keltiribdi.

Podshoh ham qarg‘alarga minnatdorchilik bildirish maqsadida yangi farmonlar chiqaribdi. Haddan ziyod e’zozlangan qarg‘alar tufayli shaharda insonlarga joy qolmabdi. Odamlar uy-joyini, mol-mulkini tashlab ko‘chib keta boshlashibdi.

Oradan bir yil o‘tibdi. Saylov zamoni yaqinlashibdi. Bu vaqt mobaynida boqilgan qarg‘alar bo‘rdoqi sigirday bo‘lib kattalashib ketibdi. Shahar osmonida sigirday-sigirday qarg‘alar paydo bo‘libdi. Ularning shovqinidan quloqlar batang bo‘libdi. Qarg‘alar minnatdorchilik evaziga hammalari to‘planishib podshohning ustiga “tashakkur”larini yog‘dirishibdi.

Xalq saylangan podshohni saroyga eltish uchun maydon markaziga yo‘l olibdi. Kelib qarashsa, podshoh qarg‘a axlatiga botib o‘lib yotgan emish.

Oldiniga taajjublangan xalq ko‘p o‘tmay yana shodon hayqira boshlashibdi:

- Qarg‘alar, qarg‘alar, qadrdon qarg‘alar... Meni saylang, meni saylang... 

1965

//Ma'rufjon Yo'ldoshev tarjimasi

Turk xalq maqollari

TURK XALQ MAQOLLARI

Aqlli dushman aqlsiz do‘stdan yaxshidir.

Ari asal oladigan gulini taniydi.

Arpa ekib bug‘doy ta’ma qilinmaydi.

Asal degan bilan og‘iz shirin bo‘lib qolmaydi.

Asalni tutgan barmog‘ini yalaydi.

Bir qo‘lning nimasi bor, ikki qo‘lning ovozi.

Bugungi ishni ertaga qo‘yma.

Cho‘ponsiz qo‘yni bo‘ri yer.

Dardini aytmagan darmon topolmas.

Darvishning fikri nima bo‘lsa, zikri ham o‘sha bo‘ladi.

Do‘st bilan yeb-ichgin, ammo savdo qilma.

Do‘sting mingta bo‘lsa oz, dushmanning bittasi ham ko‘p.

Dunyo moli dunyoda qoladi.

Egri o‘tirsang ham to‘g‘ri gapir.

Erkak arslon kuchini urg‘ochisidan oladi.

Eshak ham bir tushgan chohga qaytib tushmaydi.

Eshakni to‘yga taklif qilishsa, “yo o‘tin kam yo suv tugagan” debdi.

Eski dushman do‘st bo‘lmas, bo‘lsa ham durust bo‘lmas.

G‘arib qushning inini Alloh quradi.

Gulini sevgan tikoniga chidaydi.

Har teshikka qo‘lingni suqma: yo ilon chaqadi, yo chayon.

Har yigitning qatiq yeyishi o‘zgacha bo‘ladi.

Ignani o‘zingga ur, og‘rimasa birovga.

Ilon chaqqan uxlabdi, och odam uxlolmabdi.

Inson yettisida nima bo‘lsa, yetmishida ham o‘sha bo‘ladi.

Ishdan ortmaydi, tishdan ortadi.

Jafosini tortmagan safosining qadrini bilmaydi.

Kim bo‘ldim deb kerilma, kim bo‘laman deb o‘yla.

Ko‘prikdan o‘tguncha ayiqni tog‘a derlar.

Ko‘rgan ko‘zning haqi bor.

Kor zararning soyasidir.

Kuch birlikdan hosil bo‘ladi.

Laqqani ko‘lmakdan qidirmaydilar.

Mart – mo‘ltoni.

Mart oyi – dard oyi.

Martda yog‘sa, aprel quvonar; aprelda yog‘sa, inson quvonar.

Mazlumning ohi, qulatgaydir shohni.

Mehmon kutganini emas, berganini yeydi.

Men qisirman desam, sen bolang nechta deysan.

Muhr kimda bo‘lsa, o‘sha Sulaymon.

Nog‘oraning ovozi uzoqdan yoqimli eshitiladi.

O‘g‘iz yopilar, ko‘z yumilar, burunning chorasi qiyin.

O‘tmishidan bexabar kelajagini ko‘rolmaydi.

O‘yinga tushishni bilmagan kelin sahna tor dermish.

Och quturgandan battar bo‘ladi.

Ochni ustiga to‘qqiz qavat ko‘rpa yopsalar yana uxlayolmabdi.

Og‘rimaydigan bosh mozorda bo‘ladi.

Og‘izdagi amalda ham bo‘lsa: hamma podshoh bo‘lardi.

Olim unutsa ham qalam unutmas.

Olov bo‘lmagan joydan tutun chiqmas.

Oq qo‘yning qora qo‘zisi ham bo‘ladi.

Ot o‘lur maydon qolur, yigit o‘lur nomi qolur.

//Ma'rufjon Yo'ldoshev tarjimasi
DAVOMI: http://www.marufjonyuldashev.com/#!blog/c112v

Yapon xalq maqollari

Bilim kuch demakdir.

Bilimni sevmoq bilimga yaqinlashmoqdir.

Bilmasligingni bilganing bilganingdir.

Bolangizni sevsangiz sayoxatga yuboring.

Chirigan daraxtga naqsh solmaydılar.

Dasturxon to‘la noz-ne’mat: tatimasdan lazzatini bilolmaysan.

Eskilardan yangi narsalarni o‘rgan.

G‘urur donishmandlikning yakunidir.

Insonning insonligi madaniyati bilan.

Jilg‘a oqar daryo bo‘lur.

Keksa ot yo‘lidan adashmas.

Mashaqqat seni gavharga aylantiradi.

O‘rganganlaringni takrorlab turmasang, maqtanganing bekordir.

O‘rganishning kestirma yo‘li yo‘q.

O‘rganmay to‘plangan tajriba, tajribasiz o‘rgangandan yaxshidir.

O‘rgatish o‘rganishning yarmi demakdir.

O‘smadan chiqqan yashil (bargidan ko‘ra) yashildir.

Oyni ko‘rsatsang barmog‘ingga qarashadi.

Poxol ustida suzib bo‘lmas.

Qarish oson, odam bo‘lish qiyindir.

Quduqdagi qurbaqa ummondan bexabar. 

Qurbaqaning bolasi qurbaqadir.

So‘ramoq bir onlik, so‘ramaslik umr bo‘yi uyatda o‘tmoqlikdir.

Tajriba ahmoqni ham aqlli qiladi.

Taomni hamma yeydi, ammo lazzatini hamma ham bilavermaydi.

Taqdirdan nolima, boshqalardan o‘pkalama.

Ustoz xazinasining huzurini shogirdlari ko‘radi.

Vaqtim yo‘q deb o‘qimagan, vaqt topsa ham o‘qimaydi.

Har o‘qiganingga ishonadigan bo‘lsang, yaxshisi, o‘qimay qo‘ya qol.

O‘rgatish o‘rganish demakdir.

Choyni sevmagan inson haqiqatni va go‘zallikni anglashdan mahrumdir.

Do‘stingiz bog‘ingizni ko‘rmoqchi bo‘lsa, charchaganingiz yodingizga tushadi.

Durustlik eng yaxshi siyosatdir.

Tez ketgan arava tekis yo‘lda ham ag‘darilishi mumkin.

Kitoblar ruhning ozuqasidir.

Gurunch ichidagi qora toshdan qo‘rqma, oqidan qo‘rq.

Urishishni bilmagan yarashishni ham bilmaydi.

Bulutni yelpig‘ich bilan tarqatib bo‘lmaydi.

Uch marta ko‘chish bir yong‘inga tengdir.

To‘g‘ri sekin ketadi, lekin manzilga salomat yetadi.

//Muslima Yo‘ldosheva tarjimasi